محسن ثلاثی

زندگینامه محسن ثلاثی، جامعه شناسی. محسن ثلاثي ، جامعه شناس و مترجم ،متولد ۱۳۲۴ بابل است.تحصيلات ابتدايي و متوسطه را در زادگاه خويش به پايان مي برد و براي ادامه ‏تحصيل راهي تهران مي شود. ثلاثي در رشته جامعه شناسي تحصيل كرده و بر مبناي اين گرايش تحصيلي و علاقه شخصي،سال هاست كه ‏به ترجمه متون جدي و مرجع در اين حوزه پرداخته و آثار گرانقدري را براي جامعه دانشگاهي و محققان علوم اجتماعي به فارسي برگردانده ‏است. ثلاثي هم اكنون عضو هيأت علمي دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران است.‏

 

فعاليتهاي آموزشي : محسن ثلاثي علاوه بر آن كه ترجمه متون جامعه شناختي و مردم شناختي را با جديت دنبال مي كند،از تدريس در اين حوزه نيز غافل نمانده و ‏در دانشگاه تهران و در دانشكده علوم اجتماعي اين دانشگاه، سال هاست كه به تدريس اشتغال دارد.‏

آرا و گرايشهاي خاص :

محسن ثلاثي درباره نقش شعر و ادبيات عرفاني فارسي در تقوت و تشديد رويكرد جهانگرايي مي گويد: «شعر فارسي از مهم ترين و برجسته ترين و ‏كارسازترين عناصر فرهنگ ايراني به شمار مي آيد. شعر فارسي چنان بر عرصه هاي ديگر توليد فرهنگي تسلط پيدا كرد كه به راستي مي توان ‏گفت كه آيينه به نسبت تمام نماي فرهنگ ايراني شده است؛ از همين روي، هرگونه بررسي در تحليل تحول و فرهنگ ايراني به بررسي شعر ‏فارسي نيازمند است. اعراب به دليل فقدان دستمايه هاي هنري پس از تسخير ايران حساسيت چنداني نسبت به مضامين و نقش مايه هاي ‏هنر ساساني از خود نشان ندادند.


او با اشاره به اين كه كتاب هاي رشته مردم شناسي در سال هاي پس از انقلاب و با فعال شدن اين رشته، منتشر شده است،مي گويد: «قبل ‏از انقلاب كتابي در زمينه مردم شناسي نداشتيم. گذشته از كتاب هاي درسي، تحقيق هاي مردم شناسي كه با پيشنهاد، درخواست و تأمين ‏اعتبار يك سازمان خاص انجام مي شوند، با نظر همان سازمان سفارش دهنده، منتشر مي شوند كه البته تعداد اين گونه سازمان ها در ايران ‏كم است.» «ثلاثي» در اين باره كه وزارت علوم در زمينه تقويت رشته مردم شناسي چه اقداماتي مي تواند انجام دهد،معتقد است: «در دنيا ‏رسم است كه چنين رشته هايي از طريق افراد متخصص در آنها، تقويت مي شوند و با صدور بخشنامه هاي دولتي نمي توان براي آنها كاري ‏كرد. در ايران فارغ التحصيلان رشته مردم شناسي كم هستند و افرادي هم كه در خارج تحصيل كرده اند، به سادگي جذب دانشگاه هاي ما نمي ‏شوند. چون امكانات، منابع مالي و تحقيقاتي ما براي جذب آنها كافي نيست.
البته استادهاي رشته مردم شناسي در سال هاي اخير، فعال تر شده اند و اين رشته هم قابليت گسترش دارد؛ چرا كه هنوز بسياري از حوزه ‏هاي زيرمجموعه آن در ايران ايجاد نشده است.» او رشته مردم شناسي را براي جوامع متنوعي مانند ايران، بسيار جذاب و مناسب مي داند و ‏مي گويد:«جامعه ايران از نظر قومي، زباني و فرهنگي بسيار متنوع و متكثر است و اين مسأله، موضوع مناسبي براي رشته مردم شناسي ‏است. شايد در هيچ كجاي دنيا به اين اندازه تنوع موضوعي براي تحقيق مردم شناسان وجود نداشته باشد. ضمن آن كه شناخت فرهنگ ها، ‏خرده فرهنگ ها و اقوام مختلف ايران براي حل بسياري از مسائل فرهنگي و رفع تنش هاي فرهنگي ميان اقوام مختلف ايراني و ايجاد همدلي و ‏تفاهم در ميان آنها بسيار مهم است كه اين كار در حوزه انسان شناسي مي گنجد. متأسفانه تاكنون اهميت چنداني براي چنين تحقيق هايي ‏قائل نشده اند.»‏


جوائز و نشانها : محسن ثلاثي از جمله پژوهشگران معاصر مورد تقدير سازمان ميراث فرهنگي نيز هست. به طوري كه درهفته كتاب سال جمهوري اسلامي ايران و ‏دربيست و دومين دوره كتاب سال، از او در كنار جمعي ديگر درحوزه ترجمه تقدير شد.

چگونگي عرضه آثار : محسن ثلاثي در رشته علوم اجتماعي، نامي در كنار بسياري از كتب مرجع است، جامعه شناسي آگاه و مترجمي زبده كه به توسعه علوم ‏اجتماعي در ايران مي انديشد. وي آثار زيادي را در اين زمينه ترجمه كرده است.‏در طول اين سال ها بسياري از آثار ترجمه شده ثلاثي به عنوان منابع كنكور كارشناسي ارشد در چند رشته جامعه شناسي ومطالعات فرهنگي ‏معرفي شده است.از آن جمله است كتاب درآمدي بر جامعه شناسي نوشته بروس كوئن.‏محسن ثلاثي علاوه بر حسن انتخابي كه در متون ترجمه اش دارد،در برگردان آن به فارسي نيز نهايت دقت نظر و هماهنگي آن با زبان اصلي را ‏به كار مي بندد و براي واژه هاي ناآشنا در زبان فارسي نيز معادل هايي پيشنهاد مي كند.به طور مثال براي واژه پارادايم معادل هاي فارسي ‏گوناگوني به كار رفته كه يكي از آنها «نمونه » است .

احمد آرام در كتاب «ساختار انقلاب هاي علمي » ـ نوشته كوهن ـ واژه «نمونه » ‏را به جاي «پارادايم » قرار داده است . علي اسدي در ترجمه كتاب «شناختِ شناخت» نوشته ادگار مورن به جاي آن، از تركيب ‏‏«چارچوب ادراكي » استفاده كرده است و اما محسن ثلاثي در ترجمه كتاب «نظريه جامعه شناسي در دوران معاصر» ـ نوشته جورج ‏ريتزر، كلمه «انگاره» را به جاي آن قرار داده است

آثار :

1. اسلام و سرمايه داري

ويژگي اثر : نوشته ماكسيم رودنسون، درحوزه اسلام شناسي،ثلاثي كتاب «اسلام و سرمايه داري» نوشته ماكسيم رودنسون را ترجمه كرده وبا اين كه ‏سال هاست ناياب شده، ولي تجديدچاپ نشده است.

2. انسان شناسي فرهنگي‏

ويژگي اثر : بيتس؛ دانيل، ????.‏

3. انقلاب فرانسه و رژيم هاي پيش از آن

ويژگي اثر : الكسي دتوكويل ؛ انتشارات زرين.‏

4. پيامدهاي مدرنيته

ويژگي اثر : يكي ديگر از كتب ترجمه شده آنتوني گيدنز توسط ثلاثي «پيامدهاي مدرنيته» است. ‏«مدرنيت» به شيوه هايي از زندگي يا سازمان اجتماعي مربوط مي شود كه از سده هفدهم به بعد در اروپا به وجود آمد و به تدريج ابعاد جهاني ‏پيدا كرد. اين تعريف، مدرنيته را به يك دوره زماني و يك جايگاه جغرافيايي اوليه مربوط مي سازد، در حالي كه عمده شاخصه هاي آن را سربسته ‏باقي مي گذارد. آنتوني گيدنز، جامعه شناس نامي معاصر، دركتاب «پيامدهاي مدرنيته» به تحليلي فرهنگي و معرفت شناختي از مدرنيت مي ‏پردازد و تعبيري جديد و تأمل برانگيز از تحولات نهادي همراه با مدرنيته عرضه مي كند. گيدنز معتقد است كه ما هنوز پا به دوران پسامدرن ‏نگذاشته ايم، بلكه دوران متأخر مدرنيته را سپري مي كنيم كه در آن پيامدهاي مدرنيته فراگيرتر و ريشه اي تر و بنيادين تر شده است عواملي ‏چون تباهي محيط زيست، تهديدهاي قدرت نظامي و تسليحاتي، رشد و بسط توتاليتاريسم و حقير شدن كار صنعتي و ... كه گيدنز اين ها را از ‏پيامدهاي مدرنيته برمي شمارد و بر اين باور است كه براي فرا رفتن از اين ها و گذار به عصر پسا مدرن مي بايست در ساختار سازمان هاي ‏اجتماعي و فرهنگي مسلط عصر مدرن دگرگوني اساسي ايجاد كرد. اين كتاب در ? فصل تدوين و تنظيم شده و به مباحثي چون: انقطاع هاي ‏مدرنيته، جامعه شناسي و مدرنيته، بازانديشي در مدرنيته، ابعاد نهادي مدرنيته، اعتماد و مدرنيته، دوره پيش از مدرن و دوره مدرن، مخاطره و ‏خطر در جهان مدرن، پديده شناسي مدرنيته، آيا مدرنيته يك طرح غربي است؟ و ... مي پردازد.‏

5. جاده ابريشم ‏
ويژگي اثر : چاپ اول، نشر سروش، تهران، ????.‏

6. جامعه باستان‏
ويژگي اثر : لوئيس هنري مورگان ؛ مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي، ????.‏

7. جامعه شناسي دين ‏
ويژگي اثر : ملكلم هميلتون؛ نشر تبيان ، چاپ اول، ???? .‏

8. جامعه نو نوشته اي.اچ.كار

9. جهان ايراني و ايران جهاني

ويژگي اثر : يكي از مهم ترين كتب ثلاثي كه بر خلاف غالب آثار او تأليف شده است، كتاب جهان ايراني و ايران جهاني است كه نشر مركز آن را منتشر كرده ‏است.كتابي كه دردهمين دوره كتاب برتر دانشگاهي در رشته علوم اجتماعي، به عنوان كتاب برتر شناخته شد.درباره اين كتاب به همان اندازه ‏كه در محافل دانشگاهي و مجامع فرهنگي تهران باعث ايجاد بحث ها و نظرات متفاوتي گرديد، در شهرهاي ديگر نيز موجبات برگزاري جلسات ‏نقد و بررسي آن فراهم شد.جلسه نقد و بررسي كتاب در امور كتابخانه هاي عمومي استان زنجان كه در سالن آمفي تئاتر كتابخانه سهروردي ‏اين شهر برگزار شد از آن جمله بود. مير معزي كارشناس ارشد جامعه شناسي درباره اين كتاب مي گويد :« پژوهش نظريه پايه اي خود را از ‏انسان شناسي فرهنگي گرفته است. اين همان نظريه پراك گرايي يا اشاعه گرايي است كه به آن( ‏diffusion‏ ) مي گويند. اين نظريه مي گويد، ‏اقوام و اجتماع فرهنگي انساني در جهان منزوي نيستند و روابطي با فرهنگ هاي همسايگانشان دارند كه تقليد و مهاجرت را از فرهنگ هاي ‏ديگر مي گيرند. ايرانيان در گذشته و تا چند سده پيش از اين، با فرهنگ هاي پيشرفته جهان در شرق و غرب جهان ارتباط مستقيم و بي واسطه داشتند. ولي ‏دشمني ايران شيعي با عثماني سني راه ارتباط بي واسطه ايران را با اروپا تا حدودي سدكرد و در نتيجه فرهنگ ايراني ديگر نتوانست به آساني ‏دوران گذشته، با فرهنگ نويني كه در اروپاي غربي به سرعت و بيش از پيش پيشرفت داشت و مي رفت كه سرنوشت جهان را در سده هاي ‏آينده رقم زند، ارتباط سازنده اي برقرار سازد.»

10. خرد و انقلاب

ويژگي اثر : نشر نقره، كتاب «خرد و انقلاب» هربرت ماركوزه نيز به وسيله ثلاثي به فارسي برگردانده شده و نخستين بار به وسيله سازمان انتشارات ‏جاويدان در سال ???? منتشر شده و بعدها در سال ،???? نشر نقره آن را به چاپ بعدي رسانده است.‏

11. درآمدي بر جامعه شناسي

ويژگي اثر : بروس كوئن

12. درآمدي به انسان شناسي

ويژگي اثر : از سايمون كولمن و هلن واتسون

13.روش تحقيق در انسان شناسي

14.روش تحقيق كيفي در جامعه شناسي

ويژگي اثر : سيلورمن(ديويد)؛ انتشارات تبيان، ????.‏

15.روش هاي تحقيق كيفي ‏

ويژگي اثر : از سيلورمن؛ ????.‏

16.زندگي و انديشه بزرگان جامعه شناسي

ويژگي اثر : ثلاثي، از ميان آثاري كه تاكنون ترجمه و منتشر كرده ، به «زندگي و انديشه بزرگان جامعه شناسي» علاقه بيش تري دارد. او دراين باره مي ‏گويد:«زندگي و انديشه بزرگان جامعه شناس» را بيشتر دوست دارم، به خاطر اينكه مقام جامعه شناسان را در بستر اجتماعي، اقتصادي و ‏تاريخي مورد بررسي قرارداد و نشان مي دهد كه نظريات و افكار اين افراد در چه شرايطي، پرورش پيدا كرده و تحت تأثير چه عواملي شكل ‏گرفته است. اين كتاب فصل بندي بسيار جذابي دارد و درواقع كتاب جامعه شناسي جامعه شناسان است! » عنوان اصلي اين كتاب ‏ideas in historical Masters‏ ‏of Sociological thought؛ است. كه واژه نامه و كتابنامه آن را ثلاثي به صورت زيرنويس تنظيم كرده و چاپ اول آن را در سال ‏‏???? به انتشارات علمي سپرده است.‏

17.سامان سياسي در جوامع دستخوش دگرگوني

18.فراسوي چپ و راست

ويژگي اثر : چاپ انتشارات علمي، ثلاثي به آثار آنتوني گيدنز، جامعه شناس معاصر و نظريه پرداز عصر جديد، توجه ويژه اي دارد و اسباب آشنايي مخاطب ‏فارسي زبان را با ترجمه برخي از آثار مهم او فراهم كرده است. از آن جمله اثر « فراسوي چپ و راست » را مي توان نام برد. گيدنز در اين اثر به ‏اين نكته اشاره مي كند كه به دليل گسترش مدرنيته و درگيري همه فرهنگ ها و ملت ها در ساختن جهان كنوني، هم اكنون مرزبندي هاي رايج ‏اعم از شمال و جنوب، مركز و پيرامون و نيز تقابل ميان چپ و راست سياسي از ميان رفته است.‏

19.فلسفه و انديشه سياسي سبزها‏

20. كالبد شكافي چهار انقلاب

21. كالبدشكافي چهارانقلاب از برينتون

22. نظريه جامعه شناسي در دوران معاصر

23.‏نظريه هاي جامعه شناسي در دوران معاصر‏


منبع: سایت بنیاد ایران شناسی

 

تیسفون